Fed có giảm lãi suất mạnh hơn khi thuế quan đối ứng bị bác bỏ?

[InvestBlogger.com] – Sau phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ phần lớn thuế quan đối ứng dựa trên IEEPA, thị trường ngay lập tức đặt câu hỏi: liệu Fed có thể “dễ thở” hơn và giảm lãi suất mạnh tay hơn trong năm 2026? Lập luận của phe lạc quan khá rõ ràng: thuế quan hạ nhiệt sẽ kéo áp lực giá xuống, từ đó tạo dư địa cho Fed nới lỏng nhanh hơn. Tuy nhiên, những phát biểu mới nhất từ quan chức Fed lại cho thấy câu chuyện không đơn giản như kỳ vọng của thị trường.

Vì sao phán quyết thuế quan khiến thị trường nghĩ Fed sẽ nới lỏng nhanh hơn

Thuế quan từng là một trong các lý do khiến Fed thận trọng trong phần lớn năm 2025, do lo ngại chi phí nhập khẩu tăng sẽ “đẩy” lạm phát đi lên và làm kỳ vọng lạm phát khó hạ bền vững. Khi Tòa án Tối cao bác bỏ các mức thuế quan toàn cầu với nhận định việc sử dụng IEEPA vượt quá thẩm quyền, nhiều nhà kinh tế cho rằng rủi ro lạm phát do thuế quan có thể giảm.

Các ý kiến ủng hộ kịch bản này nhấn mạnh hai điểm:

• Kỳ vọng lạm phát có thể dịu đi nếu rủi ro thuế quan giảm bớt.
• Lộ trình lãi suất có thể bớt “kẹt” nếu một cú sốc giá từ thuế quan không còn là biến số lớn như trước.

Nói cách khác, thị trường nhìn thấy một cánh cửa: lạm phát dễ hạ hơn, Fed có thể cắt giảm lãi suất sớm hơn hoặc quyết liệt hơn.

Quan chức Fed lại nhìn thấy thêm bất định, không phải ít đi

Điểm khác biệt nằm ở góc nhìn chính sách. Với Fed, điều quan trọng không chỉ là thuế quan có giảm hay không, mà là doanh nghiệp có thực sự giảm giá khi chi phí giảm hay họ sẽ giữ giá để bù đắp các biến động khác. Đây là phần khiến câu chuyện trở nên “khó đo” hơn.

Thống đốc Fed Christopher Waller thừa nhận mức độ bất định quanh thuế quan đang cực lớn. Ông cũng nêu một băn khoăn thực tế: nếu chi phí thuế quan giảm, các công ty có giảm giá hay không, hay giá vẫn đứng yên vì xuất hiện các mức thuế mới và các chi phí khác. Waller cho rằng cách tiếp cận truyền thống của ngân hàng trung ương là “bỏ qua” tác động thuế quan vì thường chỉ gây tăng giá tạm thời, và phán quyết này khó làm thay đổi đáng kể quan điểm chính sách của ông.

Chủ tịch Fed Dallas Lorie Logan cũng thẳng thắn: phán quyết đồng nghĩa với một lớp thiếu rõ ràng mới. Trong khi đó, Chủ tịch Fed Atlanta Raphael Bostic đặt ra hàng loạt câu hỏi thực thi như hoàn thuế cho doanh nghiệp đã nộp theo IEEPA, mức độ xáo trộn nếu hoàn thuế xảy ra, và doanh nghiệp có đảo lại chuỗi cung ứng về mô hình cũ hay không.

Thông điệp chung là: với Fed, rủi ro không giảm hẳn, mà chuyển từ “thuế quan cao” sang “bất định pháp lý và cơ chế thay thế”.

Thuế 15% trong 150 ngày và bài toán hoàn thuế có thể làm lạm phát khó đo hơn

Ngay sau phán quyết, Tổng thống Donald Trump tuyên bố áp mức thuế 15% với hàng nhập khẩu vào Mỹ trong 150 ngày dựa trên Điều 122 của Đạo luật Thương mại 1974. Cách làm này vừa tạo một “cầu nối” chính sách, vừa mở ra thêm câu hỏi về việc gia hạn sau 150 ngày và sự tham gia của Quốc hội.

Trong khi nhà nhập khẩu vẫn phải trả chi phí cao hơn, tác động dây chuyền lên giá hàng hóa có thể tiếp tục tồn tại. Cùng lúc, câu chuyện hoàn thuế cho các khoản đã nộp theo IEEPA, nếu xảy ra, lại giống một dạng kích thích tài chính tạm thời cho doanh nghiệp. Tất cả những yếu tố này khiến bài toán lạm phát trở nên phức tạp: chi phí hiện tại tăng, nhưng dòng tiền hoàn thuế trong tương lai có thể tạo hiệu ứng ngược.

Vì vậy, kỳ vọng “thuế quan bị bác bỏ thì chắc chắn giảm lạm phát, Fed cắt mạnh hơn” là một chuỗi suy luận có nhiều điểm rẽ, không phải đường thẳng.

Lạm phát PCE và nội bộ Fed chia rẽ khiến Fed khó vội

Ngoài thuế quan, dữ liệu lạm phát vẫn là nền tảng quyết định. PCE cơ bản, thước đo được Fed ưa dùng, tăng tốc trong tháng 12. Mức tăng theo tháng 0,4% cao hơn rõ rệt so với 0,2% của tháng 11. So với cùng kỳ, PCE cơ bản tăng 3,0%, nhích lên từ 2,8%. Khi lạm phát “cứng đầu” hơn kỳ vọng, Fed càng có lý do để thận trọng, ngay cả khi câu chuyện thuế quan đang thay đổi.

Biên bản cuộc họp chính sách tháng 1 cũng cho thấy quan điểm trong Fed chưa đồng nhất. Một số người đặt câu hỏi về nhu cầu tăng lãi suất để ghìm lạm phát, trong khi nhóm khác thiên về cắt giảm trong thời gian tới. Dù hướng nào thắng thế, điểm chung vẫn là họ muốn thấy lạm phát giảm rõ ràng hơn trước khi nới lỏng thêm.

Trên thị trường, kỳ vọng về thời điểm cắt giảm cũng khá “kỷ luật”. Theo công cụ FedWatch của CME được đề cập trong nội dung bạn cung cấp, xác suất Fed giữ nguyên lãi suất 3,50% đến 3,75% tại cuộc họp tháng 3 ở mức rất cao, và khả năng giữ nguyên ở tháng 4 cũng chiếm ưu thế. Điều này cho thấy thị trường có thể kỳ vọng cắt giảm vào nửa sau của năm, nhưng không mặc định sẽ “đến sớm và đến mạnh”.

Ba kịch bản hợp lý cho lộ trình lãi suất trong ngắn hạn

Trong vài tháng tới, nhà đầu tư có thể bám theo ba kịch bản thay vì cố đoán một con đường duy nhất:

• Kịch bản cơ sở: Fed giữ nguyên trong tháng 3 và tháng 4, chờ thêm dữ liệu lạm phát và lao động, sau đó mới nới lỏng từ tháng 6 nếu lạm phát dịu và tăng trưởng không quá nóng.
• Kịch bản nới lỏng nhanh hơn: thuế quan thực sự hạ áp lực giá, PCE giảm tốc trở lại, thị trường lao động “mềm” hơn, Fed có cơ sở để cắt sớm hơn hoặc tín hiệu dovish rõ hơn.
• Kịch bản thận trọng kéo dài: thuế 15% duy trì tác động giá, bất định hoàn thuế và chuỗi cung ứng gây biến động, PCE vẫn cao, Fed trì hoãn và nhấn mạnh “data dependent” lâu hơn.

Nhà đầu tư nên theo dõi gì ngay từ tuần này

Nếu bạn giao dịch theo lãi suất và đồng USD, ba nhóm tín hiệu thường tạo biến động mạnh nhất là:

• Dữ liệu lạm phát, đặc biệt là PCE, CPI và kỳ vọng lạm phát.
• Dữ liệu thị trường lao động, vì Waller ám chỉ có thể ủng hộ giữ nguyên nếu lao động khởi sắc, và chỉ nghiêng về cắt giảm nếu tín hiệu tốt bị điều chỉnh hoặc suy yếu.
• Diễn biến pháp lý, tiến trình áp dụng thuế mới, và câu chuyện hoàn thuế, vì đây là biến số vừa tác động chi phí, vừa tác động tâm lý doanh nghiệp.

Tóm lại, phán quyết bác bỏ phần lớn thuế quan đối ứng đã mở ra kỳ vọng Fed có thể giảm lãi suất mạnh hơn nhờ áp lực lạm phát hạ nhiệt. Nhưng góc nhìn từ Fed lại cho thấy một thực tế khác: bất định không biến mất, mà chuyển sang dạng mới, bao gồm thuế thay thế, thời hạn 150 ngày, và câu hỏi hoàn thuế. Khi lạm phát PCE vẫn chưa “ngoan” trở lại, Fed có lý do để thận trọng và chờ dữ liệu xác nhận. Với nhà đầu tư, cách tiếp cận hiệu quả nhất lúc này là bám theo kịch bản, theo dõi dữ liệu lạm phát và lao động, tránh đặt cược một chiều chỉ dựa trên một cú xoay chính sách thuế quan.