ECB nên giữ nguyên lãi suất trước bất định chiến sự Iran, nhưng vẫn phải linh hoạt

[InvestBlogger.com] – Cú sốc địa chính trị từ chiến sự tại Iran đang đẩy thị trường châu Âu vào trạng thái “vừa lo lạm phát, vừa sợ suy thoái”. Trong bối cảnh đó, nhiều nhà hoạch định chính sách của Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) nghiêng về phương án giữ nguyên lãi suất để quan sát thêm, thay vì phản ứng vội vàng trước một biến số còn quá nhiều kịch bản. Dù vậy, thị trường vẫn chưa từ bỏ khả năng ECB sẽ phải quay lại lập trường cứng rắn hơn vào cuối năm nếu lạm phát tiếp tục bị kéo lên bởi giá năng lượng.

Giữ nguyên hiện trạng, nhưng không “đóng băng” chính sách

Theo Thống đốc NHTW Latvia Martins Kazaks, chiến sự Trung Đông có thể tạo ra hai lực kéo trái chiều: một mặt làm tăng lạm phát qua giá năng lượng, mặt khác lại gây suy giảm hoạt động kinh tế nếu niềm tin và thương mại bị ảnh hưởng. Vì vậy, ECB nên giữ nguyên lãi suất ở thời điểm hiện tại và chờ thêm tín hiệu rõ ràng hơn, đồng thời chuẩn bị các kịch bản đánh giá tác động tại cuộc họp chính sách ngày 18-19/3.

Tuy nhiên, “giữ nguyên” không đồng nghĩa với “bất động”. Thông điệp quan trọng là ECB cần sẵn sàng điều chỉnh theo cả hai hướng, tùy việc lạm phát tăng đến mức nào, tác động vòng hai ra sao và có làm lệch kỳ vọng lạm phát hay không. Quan điểm tương tự cũng được Thống đốc NHTW Hy Lạp Yannis Stournaras nhấn mạnh: chưa thể kết luận sớm, vì nếu đàm phán hạ nhiệt diễn ra, áp lực lạm phát có thể giảm nhanh; nhưng nếu xung đột kéo dài, rủi ro giá cả sẽ tăng lên.

Lạm phát Eurozone tăng tốc, rủi ro năng lượng quay lại “đẩy sóng”

Trong khi giới chức ECB muốn chờ đợi, dữ liệu lạm phát lại đang khiến thị trường khó yên tâm. Eurostat cho biết lạm phát Eurozone tăng lên 1,9% trong tháng 2 từ 1,7% tháng 1, cao hơn dự báo. Đáng chú ý, lạm phát cơ bản tăng lên 2,4% từ 2,2%, trong đó lạm phát dịch vụ tiếp tục là điểm nóng mà ECB theo dõi sát.

Các nhà phân tích lưu ý rằng giá dầu và khí đốt tăng, gián đoạn chuỗi cung ứng và đồng euro suy yếu có thể cùng lúc tạo ra áp lực lạm phát. Chiến sự đã đẩy giá dầu tăng khoảng 12% so với cuối tuần trước, còn giá khí đốt châu Âu tăng tới 70%, làm sống lại kịch bản lạm phát “phục hồi” thay vì tiếp tục hạ nhiệt đều.

Về mặt cơ chế, năng lượng tăng không chỉ tác động trực tiếp vào rổ CPI, mà còn có thể kích hoạt tác động vòng hai thông qua chi phí vận tải, sản xuất và giá dịch vụ. JP Morgan ước tính mức tăng 10% của giá dầu Brent tính theo euro có thể làm lạm phát chung tăng thêm 0,11 điểm phần trăm trong vòng 3 tháng. Nếu giá năng lượng neo cao, phần bù rủi ro lạm phát sẽ rất khó biến mất.

Vì sao thị trường vẫn cược 50% ECB tăng lãi suất cuối năm

Trước khi chiến sự bùng nổ, nhiều dự báo cho rằng lạm phát có thể thấp hơn mục tiêu 2% của ECB trong năm 2026-2027. Điều đó đồng nghĩa cú sốc năng lượng có thể chưa đủ để buộc ECB tăng lãi suất ngay lập tức, nếu các yếu tố khác không đổi. Nhưng vấn đề nằm ở “độ dài” và “mức độ” của xung đột. Nếu chiến sự kéo dài vài tuần, lạm phát có thể bật lên vùng giữa 2%. Nếu gián đoạn nguồn cung năng lượng nặng hơn và kéo dài hơn, tác động sẽ lớn hơn đáng kể, khiến bất định lạm phát quay trở lại và buộc ECB phải cân nhắc lại lập trường.

Chính sự bất định này khiến thị trường tiền tệ vẫn định giá khoảng 50% khả năng ECB sẽ tăng lãi suất vào cuối năm. Nói cách khác, lựa chọn của ECB hôm nay là “đứng yên để quan sát”, nhưng lựa chọn của thị trường là “mua bảo hiểm rủi ro” cho kịch bản lạm phát quay đầu.

Tóm lại, ECB đang đứng trước bài toán khó: hành động sớm có thể siết tăng trưởng trong lúc rủi ro suy giảm hoạt động kinh tế hiện hữu, nhưng đứng yên quá lâu lại có thể để lạm phát bám rễ nếu cú sốc năng lượng kéo dài. Vì vậy, thông điệp hợp lý nhất lúc này là giữ nguyên lãi suất đi kèm linh hoạt chính sách, theo dõi chặt ba biến số: diễn biến chiến sự, đường đi của giá năng lượng và dấu hiệu tác động vòng hai lên giá dịch vụ, kỳ vọng lạm phát. Với nhà đầu tư, giai đoạn này nên ưu tiên quản trị rủi ro, vì chỉ cần một cú chuyển pha địa chính trị, định giá lãi suất của thị trường có thể đổi rất nhanh.