[InvestBlogger.com] – Đồng yên Nhật đang đứng trước một giai đoạn rất nhạy cảm khi tỷ giá tiến sát mốc tâm lý 160 JPY/USD, vùng mà thị trường từng nhiều lần xem là ranh giới có thể kích hoạt phản ứng mạnh từ phía Tokyo. Trong bối cảnh đó, giới chức Nhật Bản tiếp tục phát đi thông điệp sẵn sàng hành động trước những biến động quá mức của thị trường ngoại hối. Tuy nhiên, điều đáng chú ý là cho đến nay vẫn chưa có bất kỳ bước đi can thiệp cụ thể nào được triển khai.
Diễn biến này khiến thị trường đặt ra câu hỏi lớn: vì sao Nhật Bản vẫn kiềm chế, dù đồng yên đã suy yếu mạnh và áp lực lên chi phí nhập khẩu, đặc biệt là năng lượng, đang gia tăng? Câu trả lời nằm ở chỗ đợt mất giá lần này không hoàn toàn giống các giai đoạn trước, và can thiệp vào lúc này có thể không đem lại hiệu quả như kỳ vọng.
Nhật Bản tiếp tục phát tín hiệu sẵn sàng hành động
Trong tuyên bố sau cuộc họp thường niên tại Tokyo, Bộ trưởng Tài chính Nhật Bản Satsuki Katayama và Bộ trưởng Tài chính Hàn Quốc Koo Yun-cheol đã cùng bày tỏ quan ngại nghiêm trọng về đà giảm mạnh của đồng yên Nhật và đồng won Hàn Quốc. Hai bên nhấn mạnh sẽ tiếp tục theo dõi chặt chẽ diễn biến thị trường ngoại hối và có hành động phù hợp nếu xuất hiện biến động quá mức hoặc các chuyển động mất trật tự.
Thông điệp này cho thấy Tokyo không hề thờ ơ trước đà suy yếu của đồng nội tệ. Ngược lại, nhà chức trách vẫn đang duy trì trạng thái cảnh báo cao, đặc biệt trong bối cảnh giá dầu leo thang và bất ổn địa chính trị tại Trung Đông tiếp tục gây sức ép lên các nền kinh tế phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu năng lượng như Nhật Bản.
Tuy nhiên, phát tín hiệu sẵn sàng hành động không đồng nghĩa với việc sẽ lập tức can thiệp. Thực tế, chính phủ Nhật Bản đang phải cân nhắc rất kỹ giữa chi phí, hiệu quả và thời điểm can thiệp, nhất là khi nguyên nhân khiến đồng yên giảm giá lần này khác đáng kể so với các đợt trước.
Vì sao đồng yên lại suy yếu mạnh?
Một trong những nguyên nhân chính khiến đồng yên mất giá là làn sóng tìm đến đồng USD như tài sản trú ẩn an toàn trong bối cảnh căng thẳng giữa Mỹ, Israel và Iran leo thang. Khi rủi ro địa chính trị tăng mạnh, dòng tiền toàn cầu thường có xu hướng chảy vào USD, từ đó đẩy đồng bạc xanh tăng giá trên diện rộng.
Với Nhật Bản, tác động còn lớn hơn bởi đây là nền kinh tế phụ thuộc đáng kể vào nhập khẩu dầu. Khi giá dầu tăng cùng lúc với USD mạnh lên, gánh nặng nhập khẩu năng lượng sẽ lớn hơn, gây áp lực kép lên đồng yên. Nói cách khác, đợt suy yếu hiện nay không chỉ là câu chuyện của chênh lệch lãi suất, mà còn phản ánh nỗi lo về cán cân thương mại, chi phí nhập khẩu và mức độ tổn thương của nền kinh tế trước cú sốc năng lượng.
Đây là lý do đồng yên đã rơi xuống mức thấp nhất trong khoảng 20 tháng và tiến sát ngưỡng 160 JPY/USD, dù giới chức Nhật Bản liên tục cảnh báo. Thị trường hiểu rằng áp lực hiện tại đến từ những yếu tố mang tính nền tảng và dòng tiền trú ẩn toàn cầu, chứ không đơn thuần chỉ là giao dịch đầu cơ ngắn hạn.
Tokyo chưa can thiệp vì hiệu quả có thể rất thấp
Điểm mấu chốt khiến Nhật Bản chưa ra tay nằm ở đánh giá hiệu quả của biện pháp can thiệp. Trong các năm 2022 và 2024, Tokyo từng mua yên để chống lại đà bán tháo khi thị trường bị chi phối mạnh bởi các giao dịch chênh lệch lãi suất giữa Mỹ và Nhật Bản. Khi đó, áp lực thị trường mang màu sắc đầu cơ rõ hơn, nên can thiệp có thể tạo tác động mạnh hơn trong ngắn hạn.
Nhưng lần này, câu chuyện đã khác. Sự suy yếu của đồng yên chủ yếu xuất phát từ nhu cầu mua USD vì mục đích trú ẩn an toàn và lo ngại giá dầu tăng cao. Điều đó có nghĩa là nếu Nhật Bản can thiệp để hỗ trợ đồng yên, lực mua yên từ phía chính phủ có thể nhanh chóng bị lấn át bởi dòng cầu USD rất lớn từ thị trường toàn cầu.
Nói đơn giản hơn, Tokyo có thể bỏ ra nguồn lực đáng kể để hỗ trợ đồng yên, nhưng hiệu ứng lại chỉ tồn tại trong thời gian ngắn nếu bối cảnh địa chính trị chưa hạ nhiệt. Khi nguyên nhân cốt lõi chưa thay đổi, thị trường hoàn toàn có thể quay lại mua USD ngay sau đó, làm giảm đáng kể hiệu quả của bất kỳ đợt can thiệp nào.
Thiếu vắng áp lực đầu cơ lớn cũng là một lý do quan trọng
Một yếu tố khác khiến Nhật Bản chưa vội hành động là hiện chưa có dấu hiệu cho thấy thị trường đang tích tụ các vị thế đầu cơ bán yên quá lớn. Đây là điểm rất khác so với những thời điểm Tokyo từng can thiệp mạnh trước đây.
Theo dữ liệu được dẫn lại trong nội dung bạn cung cấp, tổng vị thế bán ròng đối với đồng yên vào đầu tháng 3 chỉ ở mức 16.575 hợp đồng, thấp hơn rất nhiều so với khoảng 180.000 hợp đồng hồi tháng 7/2024, thời điểm Nhật Bản lần gần nhất thực hiện can thiệp mua yên quy mô lớn.
Điều này cho thấy thị trường hiện không ở trạng thái đầu cơ quá đà. Khi thiếu các vị thế bán khống lớn, can thiệp tiền tệ sẽ khó tạo ra hiệu ứng ép đóng vị thế hàng loạt, tức hiệu ứng thường giúp tỷ giá đảo chiều nhanh và mạnh. Vì vậy, giới chức Nhật Bản có lý do để cho rằng hành động lúc này sẽ tốn kém nhưng không tạo được kết quả tương xứng.
Rủi ro nếu Nhật Bản can thiệp quá sớm
Không chỉ đối mặt với nguy cơ hiệu quả thấp, Tokyo còn phải cân nhắc một rủi ro khác: can thiệp quá sớm có thể vô tình khuyến khích thị trường tiếp tục bán yên sau nhịp hồi kỹ thuật. Nếu nhà đầu tư tin rằng nguyên nhân gốc rễ của đà tăng USD chưa được giải quyết, họ có thể xem bất kỳ nhịp phục hồi nào của đồng yên là cơ hội để bán ra trở lại.
Đây là điểm mà nhiều chuyên gia cảnh báo. Nếu Nhật Bản can thiệp trong lúc căng thẳng Trung Đông chưa lắng xuống và giá dầu còn cao, thị trường có thể nhanh chóng thử thách lại quyết tâm của Tokyo. Khi đó, không chỉ hiệu quả can thiệp suy giảm mà uy tín chính sách cũng có thể bị đặt dưới áp lực lớn hơn.
Chính vì vậy, thay vì hành động ngay khi tỷ giá áp sát 160, Nhật Bản nhiều khả năng đang chờ một bối cảnh thuận lợi hơn, chẳng hạn khi thị trường bớt căng thẳng hoặc xuất hiện dấu hiệu đầu cơ rõ rệt hơn, để can thiệp có xác suất thành công cao hơn.
Điều gì sẽ quyết định bước đi tiếp theo của Tokyo?
Trong ngắn hạn, hướng đi của đồng yên sẽ phụ thuộc rất lớn vào diễn biến chiến sự tại Trung Đông, đặc biệt là rủi ro gián đoạn vận chuyển qua eo biển Hormuz. Nếu tình hình tiếp tục leo thang, nhu cầu trú ẩn vào USD có thể còn duy trì, từ đó kéo dài áp lực lên đồng yên và khiến tỷ giá thậm chí có thể tiến tới vùng 165 JPY/USD như một số dự báo đã nêu.
Ngược lại, nếu căng thẳng địa chính trị dịu bớt, giá dầu hạ nhiệt và thị trường giảm bớt nhu cầu nắm giữ USD, Nhật Bản có thể sẽ có nhiều dư địa hơn để can thiệp nếu cần. Trong kịch bản đó, hiệu quả của hành động hỗ trợ đồng yên cũng sẽ rõ rệt hơn so với hiện nay.
Do đó, điều Tokyo đang theo dõi không chỉ là tỷ giá đơn thuần, mà là tổng thể bối cảnh thị trường: giá dầu, dòng tiền trú ẩn, tình hình vận tải năng lượng và mức độ đầu cơ trên thị trường ngoại hối.
Tóm lại, Việc Nhật Bản chưa can thiệp để cứu đồng yên, dù tỷ giá đã tiến sát mốc 160 JPY/USD, không phải là dấu hiệu của sự chậm trễ hay thiếu quyết tâm. Ngược lại, đó là biểu hiện của một sự tính toán thận trọng trong bối cảnh nguyên nhân khiến đồng yên suy yếu hiện nay mang tính toàn cầu và khó bị đảo ngược chỉ bằng một động thái mua yên đơn lẻ.
Khi đà tăng của USD được thúc đẩy bởi nhu cầu trú ẩn an toàn và áp lực từ giá dầu, hiệu quả của can thiệp tiền tệ có thể rất hạn chế. Vì vậy, Tokyo đang chọn cách giữ cảnh báo ở mức cao, theo dõi sát thị trường và chờ thời điểm phù hợp hơn. Với nhà đầu tư, điều này cho thấy đồng yên vẫn sẽ là một trong những biến số đáng chú ý nhất của thị trường tài chính châu Á trong thời gian tới.
BRIAN TRƯƠNG
Theo Thời báo Ngân hàng
THEO DÕI BLOG TẠI : FACEBOOK | X(TWITTER)
Tuyên bố miễn trừ : Nội dung trên InvestBlogger chỉ nhằm mục đích thông tin và giáo dục, không phải tư vấn hay khuyến nghị mua/bán bất kỳ tài sản nào. Do đó, nhà đầu tư tự chịu trách nhiệm với mọi quyết định và rủi ro phát sinh.
