JP Morgan: Vàng không phải công cụ phòng hộ đáng tin cậy mà là tài sản đầu tư

Vàng từ lâu vẫn được xem là nơi trú ẩn an toàn mỗi khi thị trường đối mặt với chiến tranh, lạm phát hay bất ổn tài chính. Tuy nhiên, quan điểm mới từ JP Morgan cho thấy cách nhìn này có thể đang cần được điều chỉnh. Theo Tai Hui, Giám đốc chiến lược thị trường khu vực châu Á – Thái Bình Dương tại JP Morgan Asset Management, vàng không thực sự là một công cụ phòng hộ hiệu quả như nhiều nhà đầu tư vẫn tin, mà nên được nhìn nhận đúng hơn như một tài sản đầu tư trong danh mục.

Nhận định này trở nên đáng chú ý hơn trong bối cảnh giá vàng từng lao dốc mạnh trong giai đoạn chiến sự Iran leo thang. Điều đó khiến vai trò phòng thủ của vàng bị đặt dấu hỏi, nhất là khi nhiều người vẫn mặc định rằng cứ có khủng hoảng địa chính trị thì vàng sẽ tăng mạnh. Vấn đề ở đây không phải vàng mất giá trị đầu tư, mà là vai trò thực sự của nó trong quản trị rủi ro cần được hiểu lại một cách tỉnh táo hơn.

Vàng không phản ứng ổn định như một công cụ phòng hộ

Theo Tai Hui, diễn biến của vàng trong thời gian chiến sự Iran là một ví dụ khá rõ cho thấy kim loại quý này không phải lúc nào cũng hoạt động tốt như một hàng rào bảo vệ danh mục. Trong khoảng 20 ngày kể từ khi xung đột bùng phát, giá vàng đã giảm từ vùng đỉnh 5.415 USD/ounce xuống đáy 4.100 USD/ounce, tương đương mức giảm khoảng 24% từ đỉnh xuống đáy. Dù sau đó giá có phục hồi khỏi vùng thấp, thị trường vẫn gặp khó trong việc tạo lại động lực tăng mạnh.

Lập luận của Hui là vàng không có mối tương quan ổn định với cổ phiếu hay các tài sản rủi ro khác. Điều này có nghĩa là nhà đầu tư không thể mặc định rằng khi thị trường chứng khoán điều chỉnh thì vàng sẽ tự động tăng để bù đắp tổn thất. Nếu nhìn lại các sự kiện địa chính trị lớn trong khoảng 30 năm qua, xác suất vàng tăng theo hướng trú ẩn không thật sự vượt trội. Theo cách nói của ông, khả năng đó gần như chỉ là 50/50, tức không khác quá nhiều so với tung đồng xu.

Nhận định này rất quan trọng vì nó chạm đến cách nhiều nhà đầu tư cá nhân xây dựng danh mục. Không ít người nắm giữ vàng với niềm tin rằng tài sản này sẽ luôn giúp họ chống đỡ khi thị trường rơi vào biến động mạnh. Nhưng nếu công cụ đó không có độ ổn định cao về phản ứng, thì nó không thể được xem là lớp bảo hiểm đáng tin cậy trong mọi tình huống.

Biến động cao, không tạo dòng tiền và có chi phí nắm giữ

Một trong những điểm JP Morgan nhấn mạnh là vàng có độ biến động không hề thấp. Thậm chí, theo Tai Hui, mức biến động của vàng có thể cao ngang nhóm cổ phiếu thị trường mới nổi. Đây là chi tiết rất đáng lưu ý, bởi nhiều nhà đầu tư thường mặc nhiên xếp vàng vào nhóm tài sản an toàn tuyệt đối, trong khi thực tế biến động giá của nó không hề nhỏ.

Ngoài ra, vàng không tạo ra thu nhập định kỳ như trái phiếu, cổ tức như cổ phiếu hay dòng tiền như bất động sản cho thuê. Trong môi trường lãi suất cao hoặc khi nhà đầu tư cần tối ưu hiệu quả vốn, việc nắm giữ một tài sản không sinh lợi sẽ kéo theo chi phí cơ hội đáng kể. Nếu giữ vàng chỉ để chờ nó tăng giá, nhà đầu tư phải chấp nhận việc bỏ lỡ thu nhập từ các kênh khác.

Đó là lý do Hui cho rằng nếu nhà đầu tư mua vàng vì kỳ vọng vào các yếu tố nền tảng như lực mua từ ngân hàng trung ương hay xu hướng mất giá của tiền pháp định, điều đó có thể hợp lý. Nhưng nếu nắm giữ vàng với kỳ vọng nó sẽ luôn giúp bù đắp cho các đợt điều chỉnh của thị trường, thì đây không phải một công cụ đủ đáng tin cậy.

Vàng vẫn có giá trị trong danh mục, nhưng vai trò là tài sản đầu tư

Dù đưa ra cái nhìn khá thận trọng về khả năng phòng hộ của vàng, JP Morgan không phủ nhận giá trị của kim loại quý này. Ngược lại, ngân hàng này cho rằng vàng vẫn là một tài sản đáng để đưa vào phân bổ danh mục, chỉ có điều cần xác định đúng chức năng của nó.

Theo Tai Hui, trường hợp đầu tư vào vàng vẫn rất thuyết phục nếu xét đến nguồn cung tăng chậm, lực mua dài hạn từ các ngân hàng trung ương và nhu cầu đa dạng hóa dự trữ khỏi đồng USD. Cùng với đó là mối lo ngày càng lớn về nợ công, cung tiền và rủi ro mất giá của tiền tệ. Những yếu tố này tạo ra cơ sở cho câu chuyện đầu tư dài hạn vào vàng.

Nói cách khác, vàng có thể hợp lý nếu được xem là tài sản nhằm cải thiện lợi suất kỳ vọng của danh mục trong trung và dài hạn. Nhưng nó không nên bị thần thánh hóa như một công cụ quản trị rủi ro có hiệu quả trong mọi giai đoạn khủng hoảng.

Nội bộ JP Morgan cũng nhìn vàng theo nhiều góc độ khác nhau

Điểm thú vị là dù Tai Hui cho rằng vàng không phải công cụ phòng hộ đáng tin cậy, JP Morgan vẫn duy trì quan điểm khá tích cực với xu hướng giá vàng trong dài hạn. Đây không hẳn là mâu thuẫn, mà phản ánh việc ngân hàng này đang tách biệt giữa hai khái niệm: một bên là khả năng phòng hộ ngắn hạn, bên còn lại là giá trị đầu tư dài hạn.

Trong một đánh giá trước đó, các chiến lược gia của J.P. Morgan Private Bank cho rằng đợt tăng mạnh của vàng trong 5 năm gần đây, với mức tăng hơn 170%, không phải hiện tượng ngẫu nhiên. Đằng sau đó là hàng loạt động lực như bất ổn địa chính trị gia tăng, phân mảnh toàn cầu, lo ngại về lạm phát, tăng trưởng chậm lại và tình trạng tài khóa thiếu kỷ luật ở nhiều nền kinh tế lớn.

Nhóm này cũng cho rằng vàng vẫn là tài sản được ưa chuộng trong những giai đoạn căng thẳng vì nó gắn với câu chuyện phòng ngừa sự mất giá tiền tệ và suy yếu niềm tin vào tài sản có chủ quyền. Quan trọng hơn, họ cho rằng những xu hướng đang đẩy vàng lên mặt bằng giá cao hơn vẫn chưa kết thúc.

Rủi ro lớn nhất với vàng nằm ở đâu?

Theo phân tích từ JP Morgan, có hai nhóm rủi ro lớn có thể ảnh hưởng đến đà tăng dài hạn của vàng.

Thứ nhất là khả năng nhu cầu mua từ ngân hàng trung ương suy yếu. Đây được xem là động lực lớn nhất của vàng trong vài năm gần đây. Sau khi Mỹ đóng băng tài sản của Nga, nhiều ngân hàng trung ương đã đẩy mạnh mua vàng nhằm đa dạng hóa dự trữ và giảm phụ thuộc vào USD. Nếu nhu cầu cơ cấu này chững lại, hoặc thậm chí chuyển sang bán ra, giá vàng có thể chịu áp lực không nhỏ.

JP Morgan cũng nhắc lại tiền lệ lịch sử. Trong giai đoạn 1999 đến 2002, Anh đã bán hơn một nửa dự trữ vàng thông qua đấu giá công khai, trong khi Thụy Sĩ bỏ cơ chế gắn đồng franc với vàng. Sau thông báo của Anh, giá vàng từng giảm 13% trong vòng ba tháng. Sau đó, các ngân hàng trung ương phải phối hợp thông qua Washington Agreement on Gold để giới hạn các đợt bán lớn gây biến động giá. Thỏa thuận này đã hết hiệu lực từ năm 2019, trong bối cảnh các ngân hàng trung ương chuyển từ bên bán sang bên mua.

Rủi ro thứ hai đến từ nhà đầu tư cá nhân. Nếu dòng tiền bán lẻ từng đổ vào vàng để phòng ngừa rủi ro địa chính trị và bất ổn vĩ mô quay đầu, động lực tăng giá cũng sẽ suy yếu. Trong các chu kỳ tài sản, sự tham gia của nhà đầu tư cá nhân thường đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì đà hưng phấn.

Vì sao vàng vẫn có thể tiếp tục tăng trong dài hạn?

Dù nêu ra các rủi ro, JP Morgan vẫn cho rằng triển vọng dài hạn của vàng còn cơ sở. Ngoài lực mua từ ngân hàng trung ương, ngân hàng này từng dự báo nhu cầu mới từ các tập đoàn bảo hiểm lớn tại Trung Quốc và cả cộng đồng crypto có thể hỗ trợ giá vàng trong năm 2026.

Các yếu tố truyền thống như đồng USD suy yếu, lãi suất Mỹ giảm, bất ổn kinh tế và địa chính trị vẫn là lực đỡ quen thuộc cho vàng. Trong bối cảnh đó, vàng vừa được nhìn nhận như công cụ phòng ngừa mất giá tiền tệ, vừa là đối trọng với các tài sản sinh lãi như trái phiếu kho bạc Mỹ hay quỹ thị trường tiền tệ.

JP Morgan Global Research dự báo giá vàng tiếp tục được hỗ trợ bởi nhu cầu đầu tư ổn định cùng với lực mua bền bỉ từ ngân hàng trung ương, với mức trung bình 585 tấn mỗi quý trong năm 2026. Đây là con số cho thấy tổ chức này vẫn đánh giá cao vai trò chiến lược của vàng trong bức tranh tài sản toàn cầu.

Nhà đầu tư nên hiểu vàng theo cách nào?

Điểm cốt lõi trong quan điểm của JP Morgan không phải là phủ nhận vàng, mà là đặt đúng vị trí của vàng trong danh mục. Nếu nhà đầu tư coi vàng là một chiếc khiên chống sốc tuyệt đối trước mọi biến động, họ có thể thất vọng khi thị trường đi ngược kỳ vọng. Nhưng nếu xem vàng là một tài sản đầu tư có câu chuyện dài hạn rõ ràng, có thể hưởng lợi từ xu hướng đa dạng hóa dự trữ, lạm phát, nợ công và sự suy yếu của tiền pháp định, thì vai trò của nó trở nên hợp lý hơn rất nhiều.

Vàng có thể hiện diện trong danh mục như một phần của chiến lược phân bổ tài sản, nhưng không nên gánh kỳ vọng quá mức về chức năng bảo hiểm trong ngắn hạn. Đây là điểm mà nhiều nhà đầu tư cá nhân cần phân biệt rõ, nhất là trong giai đoạn thị trường toàn cầu ngày càng biến động khó lường.

Quan điểm mới từ JP Morgan giúp làm rõ một thực tế thường bị bỏ qua: vàng không phải lúc nào cũng là công cụ phòng hộ hiệu quả trước khủng hoảng địa chính trị hay những nhịp điều chỉnh của thị trường. Độ biến động cao, không tạo thu nhập và phản ứng thiếu ổn định với các cú sốc khiến vàng khó được xếp vào nhóm tài sản phòng thủ tuyệt đối.

Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa vàng mất đi sức hấp dẫn. Ngược lại, với nguồn cung hạn chế, nhu cầu dài hạn từ ngân hàng trung ương và bối cảnh tài chính toàn cầu nhiều bất ổn, vàng vẫn là một tài sản đầu tư đáng chú ý. Vấn đề quan trọng nhất là nhà đầu tư phải hiểu đúng vai trò của vàng: không phải một công cụ bảo hiểm hoàn hảo, mà là một tài sản có thể nâng chất lượng lợi suất của danh mục nếu được sử dụng đúng cách.