Trên Thời báo Ngân hàng cho biết, đồng nhân dân tệ (CNY) đã vượt qua nhiều lực cản như chiến tranh thương mại, tăng trưởng chậm, lãi suất thấp và dòng vốn ngoại suy yếu… nhưng vẫn hướng tới mức tăng mạnh nhất theo năm kể từ 2020. Đà tăng này diễn ra tương đối ổn định, không phải kiểu tăng sốc rồi đảo chiều nhanh.
Điểm đáng chú ý là:
- Tỷ giá tham chiếu hằng ngày do Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBoC) công bố thường xuyên được đặt mạnh hơn dự báo của thị trường.
- Các ngân hàng quốc doanh xuất hiện đều đặn, mua – bán ngoại tệ để giảm biến động, giữ nhịp tăng ổn định cho CNY.
- Nhân dân tệ đã tăng gần 3% so với USD trong năm 2025, trái ngược với năm 2018 khi CNY từng được “thả yếu” khoảng 5% như một bộ đệm trước thuế quan của Mỹ.
Nhiều chuyên gia nhận định: Trung Quốc đang muốn xây dựng hình ảnh một đồng nhân dân tệ mạnh và ổn định, qua đó:
- Gợi nhớ vai trò “neo ổn định” trong khủng hoảng tài chính châu Á 1997–1998.
- Tạo nền tảng thúc đẩy quốc tế hóa CNY, đưa CNY trở thành đồng tiền được dùng nhiều hơn trong thương mại, tài chính và dự trữ ngoại hối.
Trong bối cảnh đó, câu hỏi quan trọng là: khi nhân dân tệ mạnh lên, USD, vàng và thị trường crypto sẽ chịu tác động như thế nào?
Nhân dân tệ mạnh lên nói gì về bức tranh USD?
Nhân dân tệ là đồng tiền chủ chốt của châu Á và ngày càng có sức nặng với rổ tiền tệ của các thị trường mới nổi. Một số nghiên cứu cho thấy, cứ mỗi khi CNY biến động mạnh, nhiều đồng tiền mới nổi trong khu vực cũng dao động theo cùng hướng với biên độ đáng kể. Khi CNY mạnh lên một cách ổn định, có thể thấy một số tác động sau:
Áp lực lên USD trong khu vực châu Á giảm bớt
Trước đây, nhiều nước châu Á phải để nội tệ yếu đi để giữ cạnh tranh xuất khẩu so với Trung Quốc. Nếu CNY bị “neo yếu”, họ gần như buộc phải để đồng tiền mình yếu theo để không mất lợi thế thương mại.
Ngược lại, khi Trung Quốc để CNY mạnh lên:
- Các nước khác bớt áp lực phải phá giá nội tệ.
- USD vì thế cũng khó duy trì đà tăng quá mạnh so với rổ tiền tệ châu Á như trước.
Thông điệp chính trị – tiền tệ gửi tới Mỹ và thế giới
Một đồng nhân dân tệ ổn định, không còn bị nghi ngờ là “vũ khí phá giá xuất khẩu”, giúp Trung Quốc:
- Giảm áp lực bị gắn nhãn thao túng tiền tệ.
- Tăng sức nặng của CNY trong các hợp đồng thương mại, thỏa thuận thanh toán song phương.
- Từng bước “ăn bớt” thị phần của USD trong giao dịch khu vực, dù quá trình này rất chậm.
Với nhà đầu tư nắm USD
Ngắn hạn, USD vẫn là đồng tiền cốt lõi của hệ thống tài chính toàn cầu. Tuy nhiên, việc CNY mạnh lên và được dùng nhiều hơn trong thương mại cho thấy:
- Ưu thế dài hạn của USD có thể bị bào mòn dần, đặc biệt ở châu Á.
- Nguy cơ USD mất “thế độc tôn” trong vài thập kỷ tới là câu chuyện có thật, dù không diễn ra trong một sớm một chiều.
Nhân dân tệ tăng giá và tác động tới vàng
Vàng và CNY có mối liên hệ theo hai chiều: vĩ mô toàn cầu và cầu tiêu dùng/đầu tư từ Trung Quốc.
Kênh vĩ mô: USD, DXY và khẩu vị rủi ro
Khi CNY tăng giá một cách ổn định:
- Thị trường hiểu rằng rủi ro “khủng hoảng Trung Quốc” tạm thời lùi lại.
- Dòng tiền bớt “chạy trốn” khỏi tài sản Trung Quốc và châu Á.
- Áp lực tăng giá lên USD có xu hướng hạ nhiệt nếu đi kèm kỳ vọng Fed giảm lãi suất.
Nếu USD yếu dần, trong khi các ngân hàng trung ương tiếp tục đa dạng hóa dự trữ, vàng thường được hưởng lợi về mặt cấu trúc:
- Vàng tính theo USD rẻ tương đối với phần còn lại của thế giới.
- Các nước, trong đó có Trung Quốc, có động lực giữ một phần dự trữ ngoại hối ở dạng vàng để giảm rủi ro phụ thuộc USD.
Kênh nhu cầu nội địa Trung Quốc
Trung Quốc là một trong những thị trường tiêu thụ vàng lớn nhất thế giới. Khi CNY mạnh lên:
- Sức mua vàng tính theo nội tệ tăng lên (vàng rẻ hơn nếu quy đổi sang CNY).
- Nếu niềm tin kinh tế nội địa cải thiện, nhu cầu vàng trang sức và vàng tích trữ của hộ gia đình có thể tăng.
Tất nhiên, mức độ tác động còn phụ thuộc vào:
- Chính sách quản lý thị trường vàng nội địa của Trung Quốc.
- Tâm lý ưu tiên vàng, bất động sản hay chứng khoán của người dân.
Tóm lại, một đồng nhân dân tệ mạnh và ổn định, nếu đi kèm xu hướng phi đô la hóa và nhu cầu vàng dự trữ tăng, sẽ là môi trường thuận lợi cho vàng trong dài hạn.
Nhân dân tệ và thị trường crypto: ảnh hưởng gián tiếp nhưng không thể bỏ qua
Dù Trung Quốc hạn chế phần lớn hoạt động giao dịch crypto trong nước, nhân dân tệ vẫn tác động đến thị trường tài sản số thông qua: tâm lý rủi ro toàn cầu và kỳ vọng tăng trưởng.
CNY mạnh, rủi ro “khủng hoảng Trung Quốc” giảm bớt
Khi CNY mạnh lên có kiểm soát, thị trường thường diễn giải:
- Bắc Kinh muốn phát tín hiệu ổn định, tránh kịch bản dòng vốn tháo chạy.
- Nguy cơ khủng hoảng tài chính kiểu “Hard landing” tại Trung Quốc giảm bớt.
- Tâm lý né rủi ro (risk-off) hạ nhiệt phần nào.
Trong môi trường đó, nếu đi kèm với:
- USD yếu dần.
- Lãi suất thực toàn cầu giảm.
thì các tài sản rủi ro như cổ phiếu công nghệ và crypto nói chung có thể được hưởng lợi, hoặc bớt chịu áp lực bán tháo.
Câu chuyện “đa cực hóa” tiền tệ và vai trò của Bitcoin
Khi CNY mạnh lên, các nước tăng dùng CNY trong thanh toán, đồng thời mua thêm vàng, bàn về thanh toán xuyên biên giới bằng nội tệ hoặc CBDC, câu chuyện chung là:
thế giới tiến dần tới trạng thái đa cực tiền tệ, bớt phụ thuộc tuyệt đối vào USD.
Trong bức tranh đó:
- Một bộ phận nhà đầu tư xem Bitcoin như một “tài sản trung lập”, không thuộc về Mỹ, Trung hay bất kỳ quốc gia nào.
- BTC được gắn với hình ảnh “vàng số”, đứng cạnh vàng vật chất trong rổ tài sản phòng hộ dài hạn của một số nhà đầu tư mạo hiểm hơn.
Tuy nhiên, khác với vàng:
- Crypto vẫn là tài sản rủi ro rất cao, dễ biến động mạnh theo tin ETF, quy định pháp lý, dòng vốn đầu cơ.
- Bất kỳ đợt siết chặt nào từ Mỹ, EU hay thay đổi chính sách tại châu Á đều có thể đảo chiều xu hướng rất nhanh.
Lời khuyên cho nhà đầu tư: đọc CNY để điều chỉnh rổ tài sản
Đừng chỉ nhìn USD, hãy thêm “góc nhìn CNY” vào radar
Trước đây, nhà đầu tư cá nhân thường chỉ để ý Fed – USD – vàng – Bitcoin. Trong bối cảnh CNY dần được quốc tế hóa, bạn nên thêm:
PBoC – CNY – thương mại châu Á vào bản đồ theo dõi của mình.
- CNY mạnh, ổn định → tín hiệu bớt bi quan với kinh tế châu Á.
- CNY yếu, biến động mạnh → cảnh báo rủi ro về nợ, bất động sản, tăng trưởng của Trung Quốc.
Với nhà đầu tư vàng
Một đồng nhân dân tệ mạnh và xu hướng phi đô la hóa hỗ trợ vàng trong dài hạn, nhưng không nên mua vàng chỉ vì “CNY đang mạnh”. Thay vào đó:
- Xem vàng như 10–20% danh mục phòng thủ.
- Kết hợp theo dõi lãi suất thực Mỹ, chỉ số DXY và động thái mua vàng của các ngân hàng trung ương.
Với nhà đầu tư nắm USD/VND
CNY mạnh lên và được dùng nhiều hơn trong thương mại châu Á là tín hiệu rằng USD có thể mất dần mức “độc tôn” trong khu vực. Nhà đầu tư nên:
- Hạn chế ôm 100% USD với tầm nhìn quá dài.
- Cân nhắc phân bổ: một phần USD, một phần vàng, phần còn lại trong VND hoặc tài sản sinh lời (cổ phiếu, trái phiếu, quỹ…).
Với nhà đầu tư crypto
CNY mạnh, USD yếu, lãi suất thấp hơn có thể là môi trường thuận lợi hơn cho crypto, nhưng:
- Không thay thế được việc phân tích kỹ thuật, on-chain và theo dõi khung pháp lý.
- Chỉ nên dùng phần vốn chấp nhận mất được, ưu tiên BTC/ETH nếu muốn gắn với câu chuyện “đa cực hóa tiền tệ” và “vàng số”.
Kết luận
Đà tăng ổn định của nhân dân tệ không chỉ là câu chuyện kỹ thuật tỷ giá, mà là một bước đi chiến lược trong tham vọng tăng uy tín của CNY, giảm bớt vị thế “một mình một chợ” của USD và từng bước xây dựng trật tự tiền tệ đa cực hơn.
Với nhà đầu tư, thay vì chỉ chăm chăm vào mỗi Fed và USD, đây là lúc nên bắt đầu đọc thêm tín hiệu từ CNY. Một đồng nhân dân tệ mạnh và ổn định, nếu đi cùng cải thiện thực chất trong tăng trưởng và cải cách, sẽ là
mảnh ghép quan trọng trong bức tranh định hình lại dòng tiền giữa USD – vàng – crypto – tài sản châu Á trong những năm tới.
Brian Trương
(Theo Thời báo Ngân hàng/Bloomberg, CNN Business…)
