[InvestBlogger.com] – Thị trường vàng toàn cầu đang tiếp tục thu hút sự chú ý trong bối cảnh bất ổn địa chính trị, áp lực tài khóa và xu hướng phòng thủ gia tăng ở nhiều nền kinh tế. Trong diễn biến mới nhất, Nga được cho là đã bán khoảng 21,8 tấn vàng kể từ đầu năm 2026 nhằm hỗ trợ ngân sách nhà nước, khi thâm hụt tài khóa đã tăng lên 61,2 tỷ USD vào cuối tháng 3.
Động thái này không chỉ phản ánh áp lực tài chính ngày càng lớn đối với Nga trong năm thứ năm của cuộc chiến tại Ukraine, mà còn cho thấy vai trò ngày càng quan trọng của vàng trong việc cân đối ngân sách, hỗ trợ đồng nội tệ và đáp ứng nhu cầu trú ẩn của người dân trước biến động kinh tế.
Nga giảm dự trữ vàng để hỗ trợ ngân sách
Theo số liệu được công bố, dự trữ vàng của Nga đã giảm xuống còn 2.304,76 tấn tính đến ngày 1/4/2026. Riêng trong tháng 3, lượng vàng nắm giữ giảm 6,22 tấn. Nếu tính từ đầu năm, Ngân hàng Trung ương Nga đã bán ra tổng cộng 21,8 tấn vàng.
Đây là một bước đi mang tính tài khóa rõ rệt. Khi chi tiêu công tăng nhanh hơn so với mục tiêu ngân sách, vàng trở thành tài sản có thể chuyển hóa thành thanh khoản để bù đắp phần thiếu hụt. Trong bối cảnh nguồn thu ngân sách chịu sức ép, việc bán vàng từ kho dự trữ là lựa chọn thực dụng, đặc biệt khi giá vàng đang ở vùng cao.
Xét về logic tài chính, việc hiện thực hóa một phần dự trữ vàng trong giai đoạn giá tăng mạnh giúp Nga tối ưu giá trị tài sản dự trữ thay vì bán ra trong điều kiện thị trường yếu. Điều này cũng tương tự cách một số ngân hàng trung ương tại các nền kinh tế đang phát triển hành động khi cần cân đối ngân sách và ổn định vĩ mô.
Đồng ruble suy yếu làm nhu cầu vàng trong nước tăng bùng nổ
Một điểm rất đáng chú ý là nhu cầu vàng nội địa tại Nga đã tăng mạnh trong thời gian gần đây. Theo dữ liệu từ Sở Giao dịch Moscow, khối lượng giao dịch vàng trong tháng gần nhất tăng hơn 350% so với cùng kỳ năm trước, lên 42,6 tấn. Trong đó, giao dịch hoán đổi chiếm 28,6 tấn và giao dịch giao ngay đạt 14 tấn.
Nếu quy đổi theo giá trị đồng ruble, mức tăng còn mạnh hơn, lên tới 500% so với cùng kỳ, đạt 534,4 tỷ ruble, tương đương khoảng 7,1 tỷ USD. Điều này cho thấy người dân và nhà đầu tư trong nước đang xem vàng như một kênh bảo toàn giá trị tài sản trong bối cảnh đồng nội tệ mất giá và triển vọng kinh tế nhiều bất ổn.
Về bản chất, khi niềm tin vào sức mua của đồng tiền suy giảm, vàng thường trở thành một dạng tài sản phòng thủ tự nhiên. Đó là lý do dòng tiền nội địa chuyển mạnh sang kim loại quý, không chỉ vì yếu tố đầu cơ mà còn vì nhu cầu bảo toàn tài sản tiết kiệm.
Giá vàng tăng giúp Nga thu về nguồn tiền đáng kể
Một yếu tố hỗ trợ lớn cho quyết định bán vàng của Nga là giá vàng đang ở vùng cao lịch sử theo dữ liệu được đề cập. Vào ngày 20/2, Ngân hàng Trung ương Nga cho biết đã bán 300.000 ounce vàng trong tháng 1, khi giá vàng có thời điểm vượt 5.500 USD mỗi ounce. Tổng lượng vàng nắm giữ sau đó giảm xuống còn 74,5 triệu ounce.
Nếu lấy mức giá vàng trung bình khoảng 4.700 USD mỗi ounce trong tháng 1 và mức đỉnh khoảng 5.600 USD mỗi ounce, số vàng bán ra có thể mang lại cho Nga khoảng 1,41 đến 1,68 tỷ USD. Đây là nguồn tiền đủ lớn để góp phần giảm áp lực tài khóa trong ngắn hạn.
Điều đáng nói là dù đã bán vàng, giá trị danh mục dự trữ vàng của Nga vẫn tăng 23% trong tháng 1, lên 402,7 tỷ USD, nhờ đà tăng mạnh của giá vàng. Điều này cho thấy khi giá vàng tăng đủ mạnh, một quốc gia vẫn có thể bán bớt khối lượng nhưng tổng giá trị dự trữ chưa chắc đã suy giảm tương ứng.
Nga vẫn là cường quốc vàng hàng đầu thế giới
Về dài hạn, Nga vẫn giữ vị thế rất lớn trên thị trường vàng toàn cầu. Quốc gia này hiện là nhà sản xuất vàng lớn thứ hai thế giới, chỉ sau Trung Quốc, với sản lượng hàng năm vượt 300 tấn. Trong giai đoạn từ 2002 đến 2025, Nga đã tích lũy hơn 1.900 tấn vàng cho kho dự trữ quốc gia, trong đó mua hơn 500 tấn trong giai đoạn 2008 đến 2012 và thêm khoảng 1.200 tấn trong giai đoạn 2014 đến 2019.
Tuy nhiên, từ sau năm 2020, tốc độ mua ròng vàng của Nga đã chậm lại đáng kể. Theo một số chuyên gia phân tích, tổng lượng mua ròng kể từ năm 2020 chỉ đạt 55,4 tấn. Xu hướng này phản ánh sự thay đổi trong ưu tiên chính sách, đặc biệt sau khi xung đột với Ukraine bước sang giai đoạn toàn diện từ năm 2022.
Nói cách khác, Nga đã đi từ trạng thái tích lũy vàng mạnh sang giai đoạn sử dụng vàng như một công cụ điều tiết tài khóa và ổn định kinh tế.
Xuất khẩu vàng sang Trung Quốc tăng, nhưng giá cũng là yếu tố quan trọng
Một diễn biến khác cần lưu ý là dòng chảy vàng của Nga sang Trung Quốc tiếp tục gia tăng. Theo một báo cáo được dẫn lại, xuất khẩu kim loại quý của Nga sang Trung Quốc trong nửa đầu năm 2025 đã gần như tăng gấp đôi về giá trị. Riêng nhóm quặng và tinh quặng kim loại quý, bao gồm vàng và bạc, đã tăng 80% lên 1 tỷ USD so với cùng kỳ năm trước.
Tuy nhiên, nếu nhìn kỹ hơn, mức tăng giá trị xuất khẩu không hoàn toàn phản ánh tăng trưởng sản lượng thuần túy. Một phần rất lớn đến từ việc giá vàng đã tăng mạnh trong 12 tháng qua, với giá giao ngay tăng gần 43%. Vì vậy, xuất khẩu tăng về giá trị vừa là kết quả của nhu cầu cao hơn từ Trung Quốc, vừa là hệ quả trực tiếp của chu kỳ tăng giá của vàng.
Điều này rất quan trọng với nhà đầu tư, bởi khi phân tích thương mại vàng, cần tách bạch yếu tố giá và yếu tố sản lượng. Nếu không, rất dễ đánh giá sai mức độ mở rộng thực sự của dòng chảy hàng hóa.
Nhà đầu tư Nga ngày càng chuộng vàng vật chất
Không chỉ ngân hàng trung ương hay doanh nghiệp xuất khẩu, người dân Nga cũng đang mua vàng mạnh hơn. Trong năm 2024, người tiêu dùng Nga đã mua 75,6 tấn vàng, tương đương khoảng 25% sản lượng vàng hàng năm của cả nước. Đây là mức cầu rất lớn nếu xét trong bối cảnh thị trường nội địa.
Xu hướng này cho thấy vàng không còn chỉ là tài sản chiến lược của nhà nước mà đã trở thành công cụ tích trữ tài sản phổ biến ở cấp độ hộ gia đình. Khi môi trường lạm phát, tỷ giá và địa chính trị cùng tạo áp lực, nhu cầu nắm giữ kim loại quý thường tăng lên rất nhanh.
Đây cũng là lý do giúp các công ty khai thác vàng trong nước có thêm đầu ra ổn định, đồng thời làm giảm phần nào sự phụ thuộc hoàn toàn vào thị trường xuất khẩu.
Không chỉ vàng, các kim loại quý khác cũng hỗ trợ nguồn thu
Đà tăng của nhóm kim loại quý khác như palladium và platinum cũng góp phần cải thiện doanh thu cho các doanh nghiệp khai khoáng lớn của Nga. Theo nội dung được đề cập, giá palladium đã tăng 38% còn platinum tăng 59% trong năm 2025. Đây là yếu tố hỗ trợ đáng kể cho những doanh nghiệp như MMC Norilsk Nickel, vốn là một trong những nhà sản xuất hàng đầu thế giới ở hai kim loại này.
Từ góc nhìn tài chính doanh nghiệp và cán cân thương mại, việc giá kim loại quý tăng đồng loạt giúp Nga có thêm vùng đệm doanh thu xuất khẩu, trong bối cảnh nhiều lĩnh vực kinh tế khác đang chịu sức ép bởi trừng phạt, chi phí chiến tranh và biến động năng lượng.
Thị trường vàng đang phát tín hiệu gì từ câu chuyện của Nga
Câu chuyện Nga bán vàng trong năm 2026 cho thấy một tín hiệu rất rõ. Vàng vẫn là tài sản chiến lược, nhưng trong giai đoạn áp lực ngân sách gia tăng, nó cũng có thể trở thành công cụ thanh khoản để xử lý vấn đề tài khóa ngắn hạn.
Đối với thị trường vàng toàn cầu, điều này mang hai hàm ý. Thứ nhất, giá vàng cao đang tạo điều kiện để các ngân hàng trung ương hoặc chính phủ chốt lời một phần dự trữ mà không làm suy yếu hoàn toàn vị thế tài sản. Thứ hai, nhu cầu trú ẩn vẫn rất mạnh, không chỉ ở cấp độ quốc gia mà cả ở cấp độ người dân và tổ chức.
Chính sự kết hợp giữa nhu cầu phòng thủ, bất ổn địa chính trị, áp lực ngân sách và xu hướng suy yếu của tiền tệ đã tiếp tục củng cố vai trò của vàng như một tài sản trung tâm trong hệ thống tài chính toàn cầu.
Việc Nga bán gần 22 tấn vàng từ đầu năm 2026 không đơn thuần là một giao dịch tài sản dự trữ. Đây là biểu hiện của áp lực ngân sách ngày càng lớn, sự suy yếu của đồng ruble và nhu cầu bảo vệ giá trị tài sản trong nền kinh tế đang chịu nhiều biến động.
Dù lượng vàng dự trữ có giảm, Nga vẫn là một cường quốc vàng với năng lực sản xuất lớn, vị thế xuất khẩu mạnh và thị trường nội địa đang hấp thụ vàng ở mức cao. Trong ngắn hạn, việc bán vàng có thể giúp giảm áp lực tài khóa. Nhưng về dài hạn, diễn biến này cho thấy vàng ngày càng đóng vai trò linh hoạt hơn, vừa là lá chắn dự trữ, vừa là nguồn thanh khoản chiến lược trong bối cảnh kinh tế và địa chính trị đầy bất định.
BRIAN TRƯƠNG
Theo Kitco News
THEO DÕI BLOG TẠI : FACEBOOK | X(TWITTER)
Tuyên bố miễn trừ : Nội dung trên InvestBlogger chỉ nhằm mục đích thông tin và giáo dục, không phải tư vấn hay khuyến nghị mua/bán bất kỳ tài sản nào. Do đó, nhà đầu tư tự chịu trách nhiệm với mọi quyết định và rủi ro phát sinh.
