[InvestBlogger.com]- Nhiều người mặc định vàng là tài sản trú ẩn, đồng nghĩa với ổn định và ít biến động. Nhưng theo James Steel, Trưởng bộ phận phân tích kim loại quý của HSBC, năm 2026 có thể sẽ được định hình bởi một từ khóa: biến động. Ông nhấn mạnh: vàng là safe haven, nhưng không có nghĩa là không biến động mạnh.
Vì sao lợi suất Mỹ giảm mà vàng không “bật” như trước?
Trong một cuộc trao đổi trên CNBC vào tối Chủ nhật, Steel được hỏi vì sao vàng không phản ứng rõ rệt khi lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm giảm nhanh từ khoảng 4,30% xuống 4,00% chỉ trong vài ngày.
Theo ông, mấu chốt nằm ở việc mối quan hệ giữa vàng và lãi suất thực đã thay đổi từ năm 2022. Trước đó, vàng thường có tương quan nghịch khá rõ với lãi suất thực (lợi suất 10 năm trừ lạm phát), kéo dài từ sau khi hệ thống Bretton Woods kết thúc.
Nhưng vài năm gần đây, ông cho rằng tương quan này đã suy yếu đáng kể. Vàng không còn nhạy với lãi suất thực như trước, đặc biệt là ở kỳ hạn 10 năm.
Điều gì đã thay đổi từ 2022: vàng có thêm “động cơ” mới
Steel nhấn mạnh 3 lực kéo khiến vàng vận động khác đi:
- Dòng tiền mua lẻ (retail) tăng lên
- Rủi ro địa chính trị duy trì ở mức cao
- Ngân hàng trung ương mua vàng mạnh hơn
Với lực mua chính thức, ông cho biết quy mô mua vàng của ngân hàng trung ương từ 2022 đến nay có giai đoạn cao gấp 2 lần, 2,5 lần, thậm chí 3 lần so với mức trung bình 10 năm trước đó.
Điều này giúp giải thích vì sao vàng có thể giữ nền giá cao ngay cả khi một số biến số truyền thống
như lãi suất thực không còn chi phối mạnh như trước.
“Debasement trade” hay câu chuyện giảm phụ thuộc USD?
Khi được hỏi giá vàng cao có phản ánh vai trò phòng hộ mất giá tiền tệ hay không, Steel cho biết HSBC không nhìn theo hướng USD sớm đánh mất vai trò. Ông tin USD vẫn sẽ là đồng tiền dự trữ toàn cầu trong tương lai gần và cả dài hạn.
Tuy vậy, ông nhấn mạnh góc nhìn thực dụng: không phải ngân hàng trung ương nào cũng muốn nắm nhiều USD như hiện tại. Một cách để giảm rủi ro tập trung vào USD là mua vàng.
Nói cách khác, vàng không chỉ là phòng hộ lạm phát theo nghĩa truyền thống, mà còn là công cụ đa dạng hóa dự trữ trong môi trường địa chính trị phức tạp.
Fed, tính độc lập và yếu tố chính trị: vì sao vàng nhạy với “niềm tin thể chế”?
Khi được hỏi về khả năng các nhân sự liên quan định hướng thu hẹp bảng cân đối của Fed có ảnh hưởng tới thị trường, Steel trả lời thẳng: chìa khóa là tính độc lập của Fed.
Ông cho rằng nếu Fed giữ được độc lập, thị trường sẽ ổn định hơn. Nhưng bất kỳ mối đe dọa nào tới sự độc lập của ngân hàng trung ương đều có thể đẩy giá vàng lên.
Hàm ý ở đây là vàng có thể phản ứng không chỉ với số liệu lợi suất, mà còn với kỳ vọng về niềm tin chính sách và rủi ro thể chế.
Vì sao “chu kỳ tăng” lại khiến vàng biến động mạnh hơn trong 2026?
Steel cũng nhắc lại việc ông thích nhìn đỉnh lịch sử theo giá trị thực (điều chỉnh lạm phát) thay vì chỉ nhìn mức danh nghĩa. Ông nhấn mạnh vàng đã thiết lập nhiều mức cao mới trong bối cảnh dòng tiền mới tham gia thị trường.
Quan trọng hơn, ông cho rằng sau những nhịp tăng mạnh, thị trường thường “mời gọi” biến động. Khi dòng tiền mới và giao dịch ngắn hạn gia tăng, biên độ dao động có thể lớn hơn, ngay cả trong một xu hướng tăng dài hạn.
Kết luận của ông rất rõ: từ khóa của năm 2026 đối với vàng là volatility. Safe haven không đồng nghĩa ít biến động.
Hàm ý thực tế cho nhà đầu tư vàng năm 2026
Nếu biến động là “bình thường mới”, nhà đầu tư nên chuyển từ tư duy “vàng an toàn nên cứ mua” sang tư duy “vàng là tài sản chất lượng, nhưng phải quản trị rủi ro như một thị trường biến động”.
Theo dõi Fed theo hướng kỳ vọng, không chỉ nhìn lợi suất
Khi tương quan vàng với lãi suất thực suy yếu, phản ứng của vàng có thể đến từ thông điệp chính sách, rủi ro thể chế và biến động USD, thay vì chỉ nhìn mỗi lợi suất 10 năm.
Theo dõi lực mua ngân hàng trung ương như “sàn tâm lý”
Dù tốc độ có thể thay đổi theo từng giai đoạn, lực mua chính thức là một mảnh ghép quan trọng của câu chuyện dài hạn, nhất là từ sau 2022.
Chuẩn bị cho các nhịp điều chỉnh mạnh ngay trong xu hướng tăng
Safe haven không có nghĩa là đường giá đi thẳng. Năm 2026, vàng có thể rung lắc mạnh, đặc biệt khi tâm lý ngắn hạn bị chi phối bởi dòng tiền mới và các cú sốc thông tin.
Kỷ luật vị thế
Trong môi trường biến động, yếu tố quyết định thường là tỷ trọng, kế hoạch vào lệnh, và điểm cắt rủi ro. Tránh “all-in” theo cảm xúc, ưu tiên chiến lược có kịch bản rõ ràng.
