Giá vàng tăng mạnh thường kéo theo kỳ vọng các mỏ khai thác vàng sẽ được khai thác nhiều hơn. Nhưng thực tế vài năm gần đây lại cho thấy một nghịch lý: vàng lên giá, sản lượng khai thác chỉ nhích nhẹ. Theo phân tích mới từ World Gold Council (WGC), nguồn cung vàng khai thác toàn cầu đang tiến gần vùng đỉnh và nhiều khả năng bước vào giai đoạn đi ngang (plateau) trong vài năm tới, thay vì tăng vọt như nhiều người nghĩ.
Bức tranh này không chỉ là câu chuyện của từng mỏ đơn lẻ. Nó phản ánh giới hạn mang tính cấu trúc của ngành khai thác: từ trữ lượng suy giảm, dự án mới khó tìm – khó cấp phép, cho tới chi phí đầu tư (CAPEX) tăng và độ trễ dài giữa quyết định đầu tư và sản lượng thực tế.
Sản lượng 2024 cao nhưng mức tăng “rất khiêm tốn”
WGC cho biết sản lượng vàng khai thác năm 2024 đạt 3.645 tấn, chỉ tăng 4 tấn so với năm trước và là mức cao thứ hai lịch sử, sau đỉnh 2018 (3.658 tấn). Nói cách khác, ngành khai thác đang vận hành ở vùng “cao trần”, nhưng không còn dễ tăng tốc.
Trong 9 tháng đầu 2025 (Q1–Q3), tổng sản lượng đạt 2.717 tấn, tăng 16 tấn so với cùng kỳ. Với nền giá vàng tăng mạnh, mức tăng như vậy được xem là tín hiệu đáng chú ý: giá đã “kích hoạt” lợi nhuận, nhưng sản lượng chỉ nhích lên, cho thấy nút thắt nằm ở năng lực nguồn cung, không đơn thuần ở động lực giá.
Vì sao vàng tăng giá nhưng sản lượng không bứt phá?
Ngành mỏ có độ trễ dài: “muốn tăng cũng không kịp”
Khai thác vàng không giống sản xuất công nghiệp có thể tăng ca ngay khi giá tốt. Từ thăm dò – xin phép – xây dựng – vận hành, một dự án mỏ thường cần nhiều năm. WGC nhấn mạnh sản lượng khai thác có độ trễ ít nhất khoảng 6 năm so với biến động giá vàng.
Khó có “siêu phát hiện” mới: mỏ lớn ngày càng hiếm
Một lý do quan trọng là các phát hiện lớn (major discoveries) giảm dần theo thời gian. Dù ngân sách thăm dò có lúc tăng, số dự án đủ “tầm” để thay đổi cán cân nguồn cung lại ít hơn trước. Điều này khiến kỳ vọng tăng mạnh sản lượng trở nên khó thực tế.
Biến động sản lượng toàn ngành thấp: phân tán địa lý tạo “độ ổn định”
Vàng được khai thác trên hầu hết các châu lục (trừ Nam Cực). Sự phân bổ địa lý này giúp sản lượng toàn cầu ổn định hơn trước các cú sốc cục bộ. WGC ước tính độ biến động sản lượng chỉ quanh 2–3% trong các khung thời gian dài, phản ánh mức độ “bền” của nguồn cung khai thác.
Biên lợi nhuận tăng mạnh, nhưng… chi phí cũng leo thang
Giá vàng tăng giúp biên lợi nhuận thợ mỏ nới rộng rõ rệt trong các quý gần đây. Tuy nhiên, chi phí duy trì và mở rộng mỏ (AISC/CAPEX) cũng tăng. Trong nhiều giai đoạn, doanh nghiệp phải ưu tiên duy trì hoạt động, tối ưu dòng tiền, hơn là “đua sản lượng” bằng mọi giá.
Nguồn cung có thể “đi ngang” vài năm rồi giảm rất chậm từ 2028
Kết hợp phân tích của WGC và dự phóng từ Metals Focus, bức tranh trung hạn thiên về kịch bản: sản lượng khai thác tiến đến vùng đỉnh và dần đi ngang, thay vì tạo đỉnh nhọn rồi rơi mạnh. Các dự án mới và mở rộng công suất vẫn có thể đóng góp, nhưng mức tăng tổng thể bị giới hạn bởi:
- Trữ lượng suy giảm và vòng đời mỏ già hóa
- Gián đoạn vận hành (tạm dừng/đình công/sự cố)
- Chi phí đầu tư cao, quy trình cấp phép phức tạp
- Độ trễ nhiều năm từ đầu tư đến sản lượng
Tác động gì tới giá vàng?
Nếu cầu vàng tương đối ổn định nhờ “hai vai” (vừa là hàng tiêu dùng, vừa là tài sản đầu tư), còn cung khai thác khó tăng mạnh, thị trường vàng có xu hướng:
- Bền bỉ hơn trong các chu kỳ (ít rủi ro “vỡ cung” bất ngờ)
- Giá vàng dễ phản ứng mạnh với các cú sốc vĩ mô (lãi suất, USD, địa chính trị) vì nguồn cung không thể bật tăng ngay để “hạ nhiệt”
- Về dài hạn, câu chuyện nguồn cung có thể trở thành một lớp “nền” hỗ trợ, nhất là khi đầu tư mới không đủ thay thế mỏ già
Tóm lại, Giá vàng tăng không tự động kéo sản lượng khai thác tăng tương ứng. Dữ liệu cho thấy ngành mỏ đang vận hành gần vùng đỉnh lịch sử, nhưng khả năng mở rộng bị giới hạn bởi trữ lượng, phát hiện mới, chi phí và độ trễ đầu tư. Kịch bản nhiều tổ chức hướng tới là nguồn cung “đi ngang” trong vài năm tới, sau đó giảm rất chậm từ khoảng 2028.
Với nhà đầu tư theo dõi vàng, đây là điểm cần lưu ý: trong những giai đoạn thị trường biến động, nguồn cung khai thác khó đóng vai “van xả áp” nhanh, nên giá vàng vẫn có đất để biến động mạnh theo vĩ mô—đặc biệt khi lãi suất, USD và tâm lý trú ẩn thay đổi.
Brian Trương
Theo Kitco News
THEO DÕI BLOG TẠI : FACEBOOK | X(TWITTER)
Tuyên bố miễn trừ : Nội dung trên InvestBlogger chỉ nhằm mục đích thông tin và giáo dục, không phải tư vấn hay khuyến nghị mua/bán bất kỳ tài sản nào. Do đó, nhà đầu tư tự chịu trách nhiệm với mọi quyết định và rủi ro phát sinh.
